علت مقدس بودن سرچشمه

معروفست كه وقتی خبر هجوم دسته ای از افغانها(مغولها) به افوس رسید مردم ، ده خود را ترك كرده با زن و بچه اثاثیه و اغنام و احشامشان به سرچشمه پناه بردند در سمت دیواره شرقی ارتفاعات سرچشمه توسط اهالی ده یک دیواره به عرض یک و نیم متر ساخته شده بود و سراسر ناحیه را در بر می گرفت که میتوان در مقابل مهاجمین و در پناه دیوار فوق بدفاع بپردازند، ساخت دیوار طوری است كه مهاجم بایستی از یك سربالائی تند خود را به محصورین برساند. (این دیواره در حدود سال 1138 هجری قمری یعنی 291 سال قبل برای مقابله با هجوم افاغنه ساخته شده، دیوار سنگچین است و هیچ مواد دیگری در آن بكار نرفته است. از این دیوار آثاری باقی نمانده است آن هم به دلیل استفاده از سنگها برای خانه ساختن در ده بعد از آن زمان )

در این صورت حمله به مهاجم آسان بوده و دفاع را ممكن میسازد. جنگ با دستجات افاغنه 3 روز بطول می انجامد وقتی كه آذوقه محاصره شدگان (اهالی افوس) رو به اتمام بوده و شكستشان قطعی، جوانی بلند بالا و رشید سوار بر اسب كبودی ظاهر شده و مردم را در جنگ با افاغنه ترغیب میكند .

این جوان شجاع پیشاپیش افوسیها به نبرد می پردازد، افوسیها بطوری تهییج شده كه با شدت و قوت بدون ترس بر دشمن حمله می آورند، افغانها كه انتظار چنین حمله ای را نداشته اند. مقاومت نكرده راه فرار در پیش میگیرند. بدین مناسبتها است كه سرچشمه نزد افوسیها مقدس و متبرك است.

عقیده عمومی بر آن  است كه این جوان شجاع از غیب بكمك افوسیها آمده است، اما بنظر میرسد كه این جوان از مردم  اطراف بوده وقتی كه مردم را به جنگ تشوییق میكند و پس از رفتن افاغنه این مرد بسرعت دور میشود. یادگار این جوان هنوز هم در اذهان مردم افوس زنده است.

این مطالب را آقای محمد حسن سرمدی در سال 1350 شمسی(انشارات اداره فرهنگ عامه) نوشته است که با کمی ویرایش آن را نوشته ام  اصل این مطالب را در سایت شهدای افوس میتوانید مطالعه کنید .